Nội soi tiêu hóa có thể giúp phát hiện những vấn đề gì?

Nội soi tiêu hóa là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh trực tiếp sử dụng ống soi mềm có gắn camera độ phân giải cao, giúp bác sĩ phát hiện chính xác các tổn thương niêm mạc như viêm loét, trào ngược, polyp, xuất huyết và khối u tiền ung thư tại thực quản, dạ dày, tá tràng và đại trực tràng. Tùy thuộc vào triệu chứng lâm sàng và yếu tố nguy cơ của từng người bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định nội soi đường tiêu hóa trên, nội soi đại tràng hoặc kết hợp cả hai để có phác đồ điều trị kịp thời.

1. Nội soi tiêu hóa là gì?

Nội soi tiêu hóa là kỹ thuật sử dụng một ống soi mềm chuyên dụng, đường kính nhỏ, có tích hợp nguồn sáng và camera truyền dẫn hình ảnh phóng đại lên màn hình y khoa chuyên dụng. Qua đó, bác sĩ chuyên khoa có thể quan sát tỉ mỉ từng nếp gấp niêm mạc, đánh giá mạch máu vi thể và thực hiện can thiệp tức thì như sinh thiết mô bệnh học hoặc can thiệp cầm máu khi phát hiện bất thường.

Kỹ thuật nội soi tiêu hóa hiện nay được chia thành hai nhóm chính:

• Nội soi đường tiêu hóa trên (Nội soi dạ dày): Đưa ống soi qua đường miệng hoặc mũi để kiểm tra toàn diện thực quản, thân vị, hang vị dạ dày và đoạn đầu tá tràng.
• Nội soi đường tiêu hóa dưới (Nội soi đại trực tràng): Đưa ống soi qua hậu môn để khảo sát toàn bộ khung đại tràng (đại tràng sigma, đại tràng xuống, đại tràng ngang, đại tràng lên, manh tràng) và đoạn cuối hồi tràng.

2. Nội soi tiêu hóa có thể giúp phát hiện những vấn đề gì?

Nhờ khả năng quan sát trực quan với độ phóng đại quang học cao, nội soi tiêu hóa giúp bác sĩ phát hiện từ các tổn thương viêm trợt nông cho đến các bệnh lý ác tính phức tạp tại đường tiêu hóa:

2.1. Viêm thực quản và trào ngược dạ dày – thực quản (GERD)

Bệnh trào ngược dạ dày – thực quản thường biểu hiện qua cảm giác nóng rát sau xương ức, ợ chua, nghẹn cổ họng hoặc ho khan kéo dài về đêm. Khi nội soi, bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương niêm mạc theo phân loại Los Angeles (độ A đến độ D), nhận diện sớm biến chứng thực quản Barrett – tình trạng dị sản niêm mạc có nguy cơ tiến triển thành ung thư thực quản nếu không được kiểm soát.

2.2. Viêm loét dạ dày – tá tràng và nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori)

Viêm loét dạ dày – tá tràng là nguyên nhân phổ biến gây đau tức thượng vị, ợ hơi, chướng bụng và khó tiêu. Thông qua hình ảnh nội soi, bác sĩ xác định vị trí, kích thước ổ loét và nguy cơ xuất huyết. Đồng thời, bác sĩ có thể bấm sinh thiết làm test Clo-test nhanh để phát hiện vi khuẩn HP – tác nhân hàng đầu gây viêm teo niêm mạc và ung thư dạ dày.

2.3. Polyp dạ dày và polyp đại trực tràng

Polyp là các khối u tăng sinh bất thường từ lớp niêm mạc nhô vào lòng ống tiêu hóa. Phần lớn polyp phát triển âm thầm, hoàn toàn không gây đau đớn hay triệu chứng báo trước. Qua nội soi, bác sĩ nhận diện polyp tuyến, đánh giá nguy cơ loạn sản và tiến hành thủ thuật cắt polyp an toàn, ngăn chặn từ sớm nguy cơ ung thư hóa.

2.4. Bệnh lý viêm ruột mạn tính (IBD) và viêm đại tràng

Các bệnh lý viêm ruột mạn tính như Viêm loét đại trực tràng chảy máu (UC) hay bệnh Crohn gây tiêu chảy mạn tính, đi tiêu ra máu nhầy và sụt cân. Nội soi đại tràng kết hợp sinh thiết đa điểm giúp phân biệt chính xác giữa viêm đại tràng co thắt chức năng (IBS) và tổn thương viêm mạn tính thực thể để có phác đồ điều trị miễn dịch phù hợp.

2.5. Xuất huyết đường tiêu hóa

Xuất huyết tiêu hóa là tình trạng cấp cứu nội – ngoại khoa nguy hiểm với triệu chứng nôn ra máu, đi ngoài phân đen như bã cà phê. Nội soi cấp cứu giúp định vị chính xác điểm chảy máu (do loét dạ dày, rách tâm vị Mallory-Weiss hoặc giãn vỡ tĩnh mạch thực quản) và can thiệp cầm máu khẩn cấp bằng kẹp clip, tiêm xơ hoặc thắt vòng cao su.

2.6. Tầm soát và phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư

Với sự hỗ trợ của công nghệ nhuộm màu ánh sáng dải hẹp (NBI – Narrow Band Imaging), các bước sóng ánh sáng đặc biệt sẽ làm nổi bật cấu trúc vi mạch máu và vi bề mặt niêm mạc. Nhờ đó, bác sĩ có thể nhận diện các mảng ung thư biểu mô giai đoạn sớm khi khối u mới chỉ khu trú ở lớp biểu mô nông, mở ra cơ hội can thiệp cắt hớt niêm mạc (EMR/ESD) bảo tồn cơ quan mà chưa cần phẫu thuật cắt bỏ lớn.

3. Khi nào bạn nên chủ động thực hiện nội soi tiêu hóa?

Bên cạnh việc tầm soát định kỳ ở người từ 45 tuổi trở lên hoặc gia đình có tiền sử ung thư tiêu hóa, bạn cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau:

• Đau bụng âm ỉ hoặc quặn thắt vùng thượng vị kéo dài, không thuyên giảm sau khi dùng thuốc thông thường.
• Ợ nóng, trào ngược dịch chua lên cổ họng gây khàn tiếng hoặc nuốt nghẹn, vướng cổ.
• Thay đổi thói quen đại tiện bất thường: táo bón xen kẽ tiêu chảy kéo dài trên 2 tuần.
• Đi tiêu ra máu tươi, phân lẫn nhầy máu hoặc phân đen sệt như hắc ín.
• Sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân kèm theo mệt mỏi, da xanh xao (thiếu máu mạn tính).

4. Những lưu ý quan trọng trước khi nội soi tiêu hóa

Sự chuẩn bị chu đáo của người bệnh quyết định trực tiếp đến độ sạch của niêm mạc và khả năng quan sát tổn thương của bác sĩ:

• Đối với nội soi dạ dày: Bắt buộc nhịn ăn hoàn toàn ít nhất 6 tiếng trước giờ làm thủ thuật. Không uống các loại nước có màu (cà phê, trà, sữa, nước ngọt). Được phép uống một lượng nhỏ nước lọc trước giờ soi 2 tiếng.
• Đối với nội soi đại tràng: Tuân thủ nghiêm ngặt quy trình uống thuốc làm sạch lòng ruột theo hướng dẫn của nhân viên y tế để lòng đại tràng sạch hoàn toàn, không còn phân che khuất các polyp nhỏ.
• Thông báo tiền sử dùng thuốc: Chủ động báo với bác sĩ nếu đang sử dụng thuốc chống đông máu, thuốc tim mạch, huyết áp hoặc có tiền sử dị ứng thuốc gây mê/an thần.

5. Câu hỏi thường gặp về nội soi tiêu hóa (FAQ)

6. Thăm khám và tầm soát đường tiêu hóa toàn diện tại Bệnh viện Sante

Hệ thống Tiêu hóa tại Bệnh viện Sante quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm lâm sàng cùng trang thiết bị nội soi Olympus EVIS X1 hiện đại, mang đến trải nghiệm thăm khám nhẹ nhàng, an toàn và chuẩn xác cho mọi người bệnh. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường, người bệnh được tư vấn giải thích cặn kẽ và lập kế hoạch điều trị bảo tồn khoa học.